Temperament: składnik czy synonim osobowości

Odpowiedź na to pytanie zawarta jest już w samej definicji temperamentu, co do której większość psychologów zajmujących się tym tematem jest zgodna, a mianowicie: „Temperament odnosi się do względnie stałych cech osobowości, występujących u człowieka od wczesnego dzieciństwa i mających swoje odpowiedniki w świecie zwierząt. Będąc pierwotnie zdeterminowany przez wrodzone mechanizmy neurobiochemiczne, temperament podlega powolnym zmianom spowodowanym procesem dojrzewania oraz indywidualnie specyficznym oddziaływaniem między genotypem a środowiskiem. 

Osobowość 

• to wewnętrzny system regulacji pozwalający na adaptację i wewnętrzną integrację myśli, uczuć i zachowania w określonym środowisku w wymiarze czasowym (poczucie stabilności). 
• jest także definiowana jako charakterystyczny, względnie stały sposób reagowania jednostki na środowisko społeczno- przyrodnicze, a także sposób wchodzenia z nim w interakcje. 
• kształtowana jest przez całe życie, szczególnie w okresie dzieciństwa oraz młodości poprzez wpływ bodźców zewnętrznych w procesie socjalizacji, a także własnej aktywności jednostki. Istotną rolę odgrywają tu również wrodzone cechy biofizyczne 

Temperament

• podstawowe, względnie stałe cechy organizmu, które manifestują się w formalnej charakterystyce zachowań (cechach energetycznych czasowych) 
• pierwotne zdeterminowane przez wrodzone mechanizmy fizjologiczne 
• występują we wczesnym dzieciństwie 
• podlegają zmianom pod wpływem dojrzewania oraz czynników środowiskowych 
• względnie stałe cechy 
• najbardziej stałe, mało podatne na zmiany (powolne) 
• podobna sytuacja na tle grupy (czasie) 

Regulacyjna Teoria Temperamentu Strelaua. 

Charakterystyka zachowania sprowadza się do 2 aspektów: 

Energetycznego ( rekatywność + aktywność) 

Czasowego 

Temperament a stres

W teoriach temperamentu odwołujących się poziomu aktywacji, w których ważną rolę odgrywa pojęcie optymalnego poziomu aktywacji lub stymulacji, cechy temperamentalne traktowane są jako czynnik modyfikujący stan stresu doświadczanego w warunkach skrajnie wysokiej lub skrajnie niskiej stymulacji. Przykładem takich cech jest ekstrawersja, filtrowanie bodźców, reaktywność i poszukiwanie doznań. Cechy temperamentu uważane są za moderatory zjawisk związanych ze stresem, co znaczy, że stanowią warunek poprzedzający występowanie innych zjawisk. Stres psychologiczny można zdefiniować jako stan charakteryzujący się negatywnymi emocjami o dużym natężeniu (strach, lęk, złość, wrogość, zazdrość itp.). Przyczyną stresu u jednostki jest brak równowagi między wymaganiami stawianymi jednostce a jej możliwościami sprostania tym wymaganiom. Do wymagań tych możemy zaliczyć wymagania obiektywne i subiektywne. Wymagania obiektywne istnieją niezależnie od percepcji jednostki, zaliczamy do nich wydarzenia traumatyczne takie jak wojna, śmierć bliskiej osoby itp. Wymagania subiektywne zależą od percepcji jednostki, dla jednej osoby dana sytuacja może być wyjątkowo wymagająca, dla innej całkiem zwyczajna.

Występowanie stresu
Zarówno niedobór stymulacji jak i jej nadmiar zwiększa poziom stresu, niekiedy do stanu wyczerpania. Zatem dla osób, u których można zaobserwować cechy wiążące się z niską aktywowalnością (chroniczny poziom aktywacji, pod względem którego jednostki różnią się) takie jak ekstrawersja, skłonność do poszukiwania silnych doznań, silny typ układu nerwowego wzrost stresu nastąpi w związku z wydarzeniami mało stymulującymi wydarzeniami życiowymi (deprywacja sensoryczna, izolacja). Osoby o wysokiej aktywowalności (introwersja, skłonność do unikania silnych doznań, słaby typ układu nerwowego) będą czuły się przeciążone w sytuacjach silnie stymulujących (katastrofy, śmierć bliskich). Osoby neurotyczne zgłaszają więcej wydarzeń stresujących niż osoby o niskim neurotyzmie.